Kabataş Erkek Lisesi 10’uncu sınıf öğrencisi Aziz Yılmaz, Yeşilköy Anadolu Lisesi 9’uncu sınıf öğrencileri Elif Naz Şengezer ve Ertuğrul Şükrü Kovan aynı zamanda Fatih İslam Seçen BİLSEM’de de eğitimlerini sürdürüyor. BİLSEM’deki ‘İstanbul Bilim Kulübü’ çatısı altında birçok farklı proje çalışması yapan öğrenciler, fizik öğretmenleri Burcu Türkkan danışmanlığında astronotların uzay görevleri sırasında yaşadığı kas kaybını önleyecek bir cihaz geliştirdi. Bu cihaz bir tansiyon aleti gibi kola, bacağa ya da bel bölgesine sarılarak elektrik sinyalleriyle kasların çalışmasını sağlıyor. Öğrenciler bu çalışmalarını 5-9 Ekim tarihlerinde Antalya’da düzenlenen 77’nci Uluslararası Uzay Kongresi’nde sundu.

ÇALIŞMAYAN KASLAR ERİMEYE BAŞLIYOR
Uzun uzay görevleri sırasında astronotların yer çekimsiz ortamda kas kaybına uğramalarının önüne geçmek için geliştirdikleri cihazın vücuda mikro sinyaller gönderdiğini belirten 10’uncu sınıf öğrencisi Aziz Yılmaz, Uzay Kongresi’nde sunumunu gerçekleştirdikleri sistemi şöyle anlattı:

“Cihazın astronotlara gönderdiği mikro sinyaller, aslında doğal kas sinyallerinin yerine geçiyor. İnsan beyni bir kası kullanmak istediğinde sinirler boyunca çok küçük elektriksel dalgalar gönderiyor. Yaptığımız prototipte de kaslara, beynin gönderdiği gibi sinyaller gönderiliyor. Öte yandan dünyada yerçekimi olduğu için biz farkında olmasak da kaslarımız zaten çalışıyor. Denge kaybı, düşme eğilimi ya da günlük yaşamda adım attığımız anlarda kaslar zaten çalışır durumda oluyor. Ancak uzayda durum çok farklı. Orada yerçekimi olmadığı için beyin, ‘burada ayakta durmak için güç kullanmaya gerek yok’ diyerek bel ve bacak kaslarına sinyal göndermeyi kesiyor. O yüzden de özellikle o bölgedeki kaslar çalışmadığından doğal olarak erimeye başlıyor.

BACAK, BEL YA DA KOL BÖLGELERİNE TAKABİLİRLER
astronot kıyafetinin içine takılacak olan cihazlarımız, vücutta ihtiyaç duyulan bölgelere yerleştirilebiliyor. Yani astronot, bacak, bel ya da kollarına bu cihazı takabilir. Cihaz, bir bütün halinde değil parça parça kıyafete takılabiliyor. Kasların durumu kişiden kişiye değişiklik gösterebiliyor. Cihaz bu noktada astronot daha uzaya çıkmadan önce vücuttaki kas ölçümlerini yapıyor. Ardından astronotlar uzaya çıktıklarında bu cihazı ne kadar süreyle ve hangi bölgelerinde kullanacaklarına karar veriyor. Gönderilen sinyal sayısı da kişiye göre değişiyor. Cihazın küçük şarj edilebilen bir bataryası var. Bu batarya yaklaşık 5 saat dayanıyor. 2 yıl boyunca da sorunsuz çalışabilen cihazın uzayda günde 1 ya da 2 saat kullanılması yeterli. Yyaklaşık 150 gram ağırlığındaki cihazımız astronotlar için geliştirilmiş olsa da kas kaybı yaşayan hastalara da uyarlanabilir. Bu çalışmamızı kongrede Astronot Alper Gezeravcı’ya da sunduk ve onun da ilgisini çekmeyi başardık. Yani milli astronotumuzdan geçer not aldık.”

‘UZAY DÖNÜŞÜNDE AYAKTA DURMAKTA ZORLANIYORLAR’
Elif Naz Şengezer ise proje öncesinde yaptığı literatür taramasında, astronotların kas kaybına yönelik çok fazla çalışma yapılmadığını fark ettiklerini belirterek, “Astronotlar uzayda yaklaşık yüzde 30 kas kaybı yaşıyor. Geliştirdiğimiz cihaz bu kaybı yüzde 21’e düşürebilecek” dedi. Ertuğrul Şükrü Kovan da, “Astronotlar uzay görevlerini tamamlayıp dünyaya döndüklerinde yaşadıkları kas kaybı nedeniyle ayakta durmakta zorluk yaşıyor ve hatta yaklaşık 1 ay boyunca tekerlekli sandalye kullanmak zorunda kalabiliyorlar. Çünkü bacak kasları vücut ağırlıklarını taşımaya yetmiyor. Bu da onlar için oldukça zor bir süreç oluyor. Geliştirdiğimiz sistem tam da bu soruna çözüm getirecek” diye konuştu.

SİSTEM DENEY MERKEZİNDE TEST EDİLİYOR
Burcu Türkkan, Fatih İslam Seçen BİLSEM Fizik Öğretmeni:
Sistemi geçtiğimiz ocak ayından beri geliştiriyoruz. Şu an geliştirdiğimiz sistem bir hayvan deney merkezinde test ediliyor. Test aşamasının ardından alacağımız veriler sonrasında bu kıyafetle birlikte astronotların uzayda yaptığı egzersiz süresinin ne kadar azalması gerektiğine dair bir analiz yapabileceğiz. Testin ardından elde edeceğimiz tüm sonuçları, gelecek yıl Polonya’daki konferansta sunmayı hedefliyoruz. Diğer yandan astronotlar, uzayda spor yapsalar dahi bu kas kaybını yaşıyor. Geliştirdiğimiz cihaz da tam olarak bu soruna bir çözüm sunuyor.